مرکز آموزشی درمانی فیروزگر

به گزارش روابط عمومی مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی فیروزگر، سالمندی سالم به معنای نداشتن هیچ‌گونه بیماری جسمی یا روحی نیست، بلکه حفظ توانمندی، استقلال، عملکرد شناختی و ارتباطات اجتماعی در کنار بیماری‌های احتمالی است.

 در همین زمینه، با خانم دکتر راحله علیمرادزاده، متخصص طب سالمندی بیمارستان فیروزگر، به مناسبت روز جهانی سالمند درباره مفهوم سالمندی سالم، تفاوت تغییرات طبیعی ناشی از افزایش سن با ناتوانی و اهمیت حفظ نقش اجتماعی سالمندان گفت‌وگو کرده‌ایم.

سؤال: خانم دکتر، منظور از «سالمندی سالم» چیست؟ آیا سالمند سالم فردی است که هیچ بیماری جسمی یا روحی نداشته باشد؟دکتر علیمرادزاده: سالمندی سالم به این معنا نیست که فرد هیچ‌گونه بیماری روحی و جسمی نداشته باشد. اتفاقاً ممکن است یک سالمند همزمان چند بیماری مزمن داشته باشد، اما همچنان از لحاظ انجام کارهای روزمره و زندگی مستقل باشد، از نظر شناختی عملکرد مناسبی داشته باشد، ارتباط اجتماعی خود را حفظ کرده باشد و در مجموع از کیفیت زندگی خوبی برخوردار باشد.در طب سالمندی، ما به جای تمرکز صرف بر بیماری‌ها و به عبارتی «بیماری‌محور» بودن، بر شخص سالمند تمرکز می‌کنیم و به «توانمندی و استقلال در زندگی روزمره» فرد سالمند توجه داریم. یعنی بررسی می‌کنیم که آیا سالمند می‌تواند کارهای روزمره خود را انجام دهد، راه برود، ارتباط اجتماعی برقرار کند، تصمیم بگیرد و در فعالیت‌های مورد علاقه خود شرکت کند یا خیر.

سؤال: یکی از باورهای رایج خانواده‌ها این است که بسیاری از مشکلات سالمندان را به افزایش سن نسبت می‌دهند. آیا این نگاه درست است؟دکتر علیمرادزاده: یکی از باورهای غلط خانواده‌ها این است که هر نقص عملکردی سالمند را به حساب «عدد سن» می‌گذارند. مثلاً می‌گویند: «پیر شده دیگر؛ طبیعی است که حافظه‌اش ضعیف شود یا زمین بخورد.» در حالی که بسیاری از این تغییرات که منجر به اختلال در زندگی فرد سالمند شده‌اند، قابل بررسی، پیشگیری یا درمان هستند.

سؤال: چه تغییراتی را می‌توان به عنوان بخشی از روند طبیعی افزایش سن در نظر گرفت؟دکتر علیمرادزاده: آنچه در دوران سالمندی و با افزایش سن پیش می‌آید، تغییراتی مانند تحلیل نسبی قدرت عضلانی، کاهش سرعت واکنش و عکس‌العمل سالمند، تغییر الگوی خواب و بیداری، کاهش نسبی سرعت پردازش اطلاعات و همچنین تغییراتی در سیستم بینایی و شنوایی، مانند پیرچشمی و پیرگوشی است.اما نکته مهم این است که «سالمندی طبیعی» نباید با ازکارافتادگی و ناتوانمندی اشتباه گرفته شود.برای مثال، فراموش کردن گاه‌به‌گاه یک نام می‌تواند اتفاق بیفتد؛ اما اگر فرد مرتباً قرار ملاقات‌ها را فراموش می‌کند، در مدیریت امور مالی خود دچار مشکل می‌شود، مسیرهای آشنا را گم می‌کند یا در انجام فعالیت‌های روزمره‌اش دچار اختلال می‌شود، باید توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد.همچنین در مورد کاهش وزن، ضعف و خستگی، زمین‌خوردن‌های مکرر، بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع، تغییرات خلق‌وخو، اختلال خواب یا کاهش ناگهانی عملکرد نیز همین موضوع مطرح است.به طور کلی، در سالمندی، هر تغییر جدید و پیشرونده‌ای که زندگی روزمره و استقلال سالمند را مختل کند، نیاز به بررسی پزشکی دارد.

سؤال: علاوه بر سلامت جسم و شناخت، نقش روابط اجتماعی و احساس مفید بودن در سالمندی سالم چیست؟دکتر علیمرادزاده: انسان یک موجود اجتماعی است و به تنهایی نمی‌تواند زندگی کند. داشتن روابط اجتماعی، انگیزه و هدف، احساس ارزشمندی و مفید بودن نیز برای داشتن یک زندگی سالم اهمیت دارند.در دوران بازنشستگی، با از دست دادن بسیاری از مسئولیت‌ها و ارتباطات اجتماعی، ممکن است سالمند احساس کند جایگاه و موقعیت قبلی خود را از دست داده است. این موضوع می‌تواند منجر به انزوا، کاهش عملکرد، اختلال خواب و مشکلات خلقی شود.راه‌حل این مسئله الزاماً پیدا کردن یک شغل جدید نیست. می‌توان از فعالیت‌هایی مانند مراقبت از نوه‌ها، انتقال و آموزش تجربه‌های شغلی، فعالیت‌های داوطلبانه، ورزش‌های دسته‌جمعی، فعالیت‌های هنری، معاشرت با دوستان یا مشارکت در امور خانواده استفاده کرد.هدف این است که سالمند احساس کند:«هنوز زندگی جریان دارد، هنوز دیگران به من نیاز دارند، من می‌توانم برای آنها حضوری مؤثر داشته باشم و هنوز زندگی من معنا دارد.»